ΚΥΜΑΤΙΣΜΟΙ

Απ’ όλες τις ιδέες που αναδύθηκαν στα πολλά χρόνια που ασκώ το επάγγελμά μου, θεωρώ ότι για ν’ αντικρούσει κανείς το άγχος θανάτου ενός ανθρώπου και τη θλίψη του για το εφήμερο της ζωής, εξαιρετική δύναμη έχει η ιδέα των κυματισμών.

Η λέξη κυματισμοί αναφέρεται στο γεγονός ότι ο καθένας από μας παράγει -συχνά χωρίς συνειδητή πρόθεση ή χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε- ομόκεντρους κύκλους επιρροής, οι οποίοι μπορεί να επηρεάζουν άλλους ανθρώπους για πολλά χρόνια, ακόμα και για πολλές γενιές. Η επίδραση δηλαδή που έχουμε στους άλλους ανθρώπους μεταβιβάζεται με τη σειρά της σε άλλους, σαν τους κυματισμούς μέσα σε μια λιμνούλα που προεκτείνονται ολοένα, ώσπου παύουν να είναι ορατοί και συνεχίζονται πια στο νανο-επίπεδο. Η ιδέα ότι μπορούμε ν’ αφήσουμε κάτι απ’ τον εαυτό μας, ακόμα και πέρα απ’ την αντίληψή μας, προσφέρει μια πολύ δραστική απάντηση σε όσους ισχυρίζονται ότι από το πεπερασμένο και το εφήμερο της ύπαρξης μας προκύπτει αναπόφευκτα η έλλειψη νοήματος.

Οι κυματισμοί δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι αφήνουμε πίσω μας την εικόνα μας ή το όνομά μας. Πολλοί από μάς μάθαμε τη ματαιότητα αυτής της στρατηγικής πολύ καιρό πριν, στο σχολικό μας πρόγραμμα, όταν διαβάσαμε τους παρακάτω στίχους απ’ το ποίημα του Σέλλεϋ για ένα γιγάντιο αρχαίο άγαλμα που τώρα βρίσκεται σπασμένο σε μια έρημη πια χώρα:

Τ’ ονομά μου είναι Οζυμάντιας, βασιλεύς των βασιλέων

Δες τα έργα μου, εσύ ο Δυνατός, κι απελπίσου.

Οι απόπειρες να διατηρήσουμε την προσωπική μας ταυτότητα είναι πάντοτε μάταιες. Η παροδικότητα είναι αιώνια. Οι κυματισμοί, με την έννοια που χρησιμοποιώ τη λέξη, αφορούν αντίθετα το ν’ αφήσουμε πίσω μας κάτι απ’ την εμπειρία της ζωής μας. Κάποιο χαρακτηριστικό. Ένα κομμάτι σοφίας, καθοδήγησης, κάποια αρετή, μια ανακούφιση που μεταδίδεται στους άλλους, γνωστούς μας ή άγνωστους. ….

Άλλα παραδείγματα κυματισμών

Τα παραδείγματα του φαινομένου των κυματισμών είναι πολλά και πασίγνωστα. Ποιος δεν έχει νιώσει μια ζεστασιά μέσα του μαθαίνοντας ότι υπήρξε άμεσα ή έμμεσα σημαντικός για κάποιον άλλον; Στο Έκτο κεφάλαιο αναφέρω πώς οι δικοί μου μέντορες άφησαν κυματισμούς σ’ εμένα αλλά και σ’ εσάς μέσα από τις σελίδες αυτές. Πραγματικά η επιθυμία μου να φανώ χρήσιμος στους άλλους ανθρώπους είναι κατά ένα μεγάλο μέρος αυτό που με κάνει να συνεχίζω να πληκτρολογώ στον υπολογιστή μου, ενώ έχει από καιρό περάσει η στιγμή που θα ‘πρεπε να είχα αποτραβηχτεί. Στο Δώρο της ψυχοθεραπείας περιγράφω πώς μια ασθενής που είχε χάσει τα μαλλιά της απ’ την ακτινοθεραπεία ένιωθε πολύ μεγάλη δυσφορία για την εμφάνισή της και φοβόταν να τη δει κανείς χωρίς περούκα. Όταν πήρε το ρίσκο κι έβγαλε την περούκα της μέσα στο γραφείο μου, η αντίδρασή μου ήταν να χαϊδέψω απαλά τις λίγες τούφες που της απέμεναν. Όταν έπειτα από χρόνια την ξαναείδα για μια σύντομη θεραπεία, μου είπε πως είχε μόλις ξαναδιαβάσει το απόσπασμα του βιβλίου μου που μιλούσε για κείνην και πως είχε νιώσει μεγάλη χαρά που είχα καταγράψει αυτό της το κομμάτι και το είχα μεταβιβάσει σε άλλους θεραπευτές και θεραπευόμενους. Μου είπε ότι ήταν μια πολύ μεγάλη ευχαρίστηση να γνωρίζει πως η δική της εμπειρία θα μπορούσε με κάποιον τρόπο να ωφελήσει άλλους ανθρώπους, ακόμα και άγνωστούς της.

Οι κυματισμοί είναι ένα φαινόμενο που συγγενεύει με πολλές στρατηγικές προβολής του εαυτού μας στο μέλλον, με τις οποίες μοιράζεται την ίδια σπαρακτική λαχτάρα. Η πιο προφανής είναι η επιθυμία να προβάλουμε τον εαυτό μας βιολογικά μέσα απ’ τα παιδιά μας που μεταφέρουν τα δικά μας γονίδια, ή μέσα από τη δωρεά των οργάνων μας, όταν η δική μας καρδιά χτυπά για κάποιον άλλον και οι δικοί μας κερατοειδείς του επιτρέπουν να δει. Πριν από είκοσι περίπου χρόνια έκανα και στα δυο μου μάτια μεταμόσχευση κερατοειδών και, παρότι δεν γνωρίζω την ταυτότητα του νεκρού δότη, νιώθω συχνά ένα κύμα ευγνωμοσύνης γι’ αυτόν τον άγνωστο άνθρωπο.

Άλλα γεγονότα που προκαλούν κυματισμούς είναι:

  • Η άνοδος σε μια εξέχουσα θέση μέσα απ’ την πολιτική, την καλλιτεχνική ή την οικονομική επιτυχία
  • Η αποτύπωση του ονόματός μας σε κτίρια, ινστιτούτα, ιδρύματα και υποτροφίες
  • Η συνεισφορά μας στις βασικές επιστήμες, πάνω στις οποίες θα χτίσουν άλλοι επιστήμονες
  • Η επιστροφή στη φύση μέσα απ’ τα διασκορπισμένα μας μόρια που μπορούν να χρησιμεύσουν σαν δομικά υλικά για μελλοντικούς ζωντανούς οργανισμούς

Ίσως να στάθηκα ειδικά στο φαινόμενο των κυματισμών, επειδή η οπτική μου γωνία ως θεραπευτή μου δίνει μια ασυνήθιστα προνομιακή θέα της σιωπηρής, σταδιακής και αφανούς μετάδοσης που γίνεται από τον έναν άνθρωπο στον άλλον.

  • Απόσπασμα από το βιβλίο του Ίρβιν Γιάλομ, Στον κήπο του Επίκουρου ~Αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδόσεις Άγρα
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s