Το ονειροπόλημα και η παρατήρηση των συνηθειών

Το ονειροπόλημα είναι ακριβώς το αντίθετο της χρήσιμης νοητικής δραστηριότητας. Χρήσιμη σ’ αυτή την περίπτωση, σημαίνει δραστηριότητα που κατευθύνεται προς ένα συγκεκριμένο σκοπό και που έχει αναληφθεί για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος. Το ονειροπόλημα δεν επιδιώκει κανένα σκοπό, δεν αγωνίζεται για κανένα αποτέλεσμα. Το κίνητρο του ονειροπολήματος βρίσκεται πάντοτε ή στο συναισθηματικό ή στο κινητικό κέντρο, αλλά η πραγματική διαδικασία γίνεται με το διανοητικό κέντρο. Η τάση να ονειροπολούμε οφείλεται εν μέρει στην οκνηρία του διανοητικού κέντρου, δηλαδή στις προσπάθειές του να αποφεύγει τις προσπάθειες τις σχετικές με εργασία που κατευθύνεται σ’ ένα συγκεκριμένο σκοπό και εν μέρει στην τάση του συναισθηματικού και του κινητικού κέντρου να επαναλαμβάνουν τα ίδια, να διατηρούν ζωντανά ή να αναπλάθουν τα βιώματα, τόσο τα ευχάριστα όσο και τα δυσάρεστα.

Η παρατήρηση της δραστηριότητας της φαντασίας και του ονειροπολήματος αποτελεί ένα πολύ σημαντικό μέρος της μελέτης του εαυτού.

Το επόμενο αντικείμενο παρατήρησης του εαυτού θα πρέπει να είναι οι συνήθειες, γενικά. Κάθε ενήλικας αποτελείται ολοκληρωτικά από συνήθειες, αν και τις περισσότερες φορές δεν το ξέρει και μάλιστα αρνείται ότι έχει οποιεσδήποτε συνήθειες. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί ποτέ. Και τα τρία κέντρα είναι γεμάτα από συνήθειες και ο άνθρωπος δεν μπορεί ποτέ να γνωρίσει τον εαυτό του αν δεν έχει μελετήσει όλες του τις συνήθειες. Η παρατήρηση και η μελέτη των συνηθειών είναι ιδιαίτερα δύσκολη γιατί για να τις δει και να τις καταχωρήσει, πρέπει να ξεφύγει απ’ αυτές , να ελευθερωθεί απ’ αυτές, έστω και για μια στιγμή. Όσο ο άνθρωπος είναι σκλάβος μιας ορισμένης συνήθειας, δεν την παρατηρεί. Αλλά με την πρώτη κιόλας προσπάθεια, όσο ανίσχυρη κι αν είναι να την καταπολεμήσει τη νιώθει και την προσέχει. Γι αυτό, για να παρατηρήσει και να μελετήσει κανείς τις συνήθειες, πρέπει να προσπαθήσει να παλέψει κόντρα σ’ αυτές. Αυτό αποτελεί μια πρακτική μέθοδο παρατήρησης του εαυτού. Είπαμε πριν ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αλλάξει τίποτε μέσα του, ότι το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να παρατηρεί και να καταγράφει. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά είναι επίσης αλήθεια ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να  παρατηρήσει και να καταγράψει τίποτε αν δεν προσπαθήσει να παλέψει με τον εαυτό του, δηλαδή με τις συνήθειές του. Αυτή η πάλη δεν μπορεί να φέρει άμεσα αποτελέσματα, δηλαδή δεν μπορεί να οδηγήσει σε καμία αλλαγή, ιδιαίτερα σε καμία μόνιμη και διαρκή αλλαγή. Αλλά δείχνει τι υπάρχει. Χωρίς πάλη, ο άνθρωπος δεν μπορεί να δει από τι αποτελείται. Η πάλη με τις μικρές συνήθειες είναι πολύ δύσκολη και βαρετή. Αλλά χωρίς αυτή, η παρατήρηση του εαυτού είναι πράγμα αδύνατον.

Ακόμη και με την πρώτη απόπειρα να μελετήσει ο άνθρωπος μια υποτυπώδη δραστηριότητα του κινητικού κέντρου, προσκρούει σε συνήθειες. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να θέλει να μελετήσει τις κινήσεις του, να θέλει να παρατηρήσει πώς βαδίζει. Αλλά δεν θα το κατορθώσει ποτέ, ούτε για λίγο, αν συνεχίσει να βαδίζει με το συνηθισμένο τρόπο. Αν όμως καταλάβει ότι ο συνηθισμένος τρόπος που βαδίζει αποτελείται από ορισμένου μήκους, ορισμένης ταχύτητας κ.τ.λ. και προσπαθήσει να τα αλλάξει. Δηλαδή να βαδίζει πιο γρήγορα ή πιο αργά, να κάνει μεγαλύτερα ή μικρότερα βήματα, θα μπορέσει να παρατηρήσει τον εαυτό του και να μελετήσει τις κινήσεις του καθώς βαδίζει. Αν κάποιος θέλει να παρατηρήσει τον εαυτό του καθώς γράφει, πρέπει να προσέχει πως κρατάει τον κονδυλοφόρο του και να τον κρατάει με διαφορετικό τρόπο απ’ ότι συνήθως. Μόνο τότε του είναι δυνατόν να παρατηρήσει. Για να παρατηρήσει κανείς τον εαυτό του πρέπει να προσπαθεί να μη βαδίζει με το συνηθισμένο του τρόπο, πρέπει να κάθεται σε ασυνήθιστες στάσεις, πρέπει να στέκεται όρθιος στις περιπτώσεις που συνηθίζει να κάθεται. Πρέπει να κάθεται στις περιπτώσεις που συνήθως στέκεται όρθιος και πρέπει να κάνει με το αριστερό του χέρι τις κινήσεις που συνηθίζει να κάνει με το δεξί του χέρι, και αντίστροφα. Όλα αυτά θα του επιτρέψουν να παρατηρήσει τον εαυτό του και να μελετήσει τις συνήθειες και τους συνειρμούς του κινητικού κέντρου.

Στη σφαίρα των συναισθημάτων, είναι πολύ χρήσιμο να προσπαθήσει να παλέψει κανείς ενάντια στη συνήθεια που έχει να εκφράζει όλα τα δυσάρεστα συναισθήματά του. Πολλοί το βρίσκουν πολύ δύσκολο να μην εκφράζουν τα συναισθήματά τους για τον κακό καιρό. Τους είναι ακόμη πιο δύσκολο να μην εκφράζουν δυσάρεστα συναισθήματα όταν αισθάνονται ότι κάτι ή κάποιος παραβιάζει αυτό που ίσως θεωρούν τάξη ή δικαιοσύνη.

Εκτός του ότι είναι μια πολύ καλή μέθοδος για παρατήρηση του εαυτού, η πάλη ενάντια στην έκφραση των δυσάρεστων συναισθημάτων έχει ταυτόχρονα, και μια άλλη σημασία. Είναι μία από τις λίγες κατευθύνσεις στις οποίες ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τον εαυτό του ή τις συνήθειές του, χωρίς να δημιουργήσει άλλες ανεπιθύμητες συνήθειες. Γι αυτό η παρατήρηση του εαυτού και η μελέτη του εαυτού, πρέπει από την αρχή να συνοδεύονται από την πάλη ενάντια στην έκφραση των δυσάρεστων συναισθημάτων

Αν ο άνθρωπος ακολουθήσει όλους αυτούς τους κανόνες παρατηρώντας τον εαυτό του, θα καταγράψει μία ολόκληρη σειρά από πολύ σημαντικές όψεις του είναι του.

*Απόσπασμα από το βιβλίο του Πήτερ Ουσπένσκυ, Αναζητώντας τον κόσμο του θαυμαστού, εκδόσεις Πύρινος Κόσμος

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s