Τζελαλεντίν Ρουμί

Ο Τζελαλεντίν Ρουμί (1207-1273) ήταν Πέρσης ποιητής και δάσκαλος θεολογίας και δικαίου στο Ικόνιο (Κόνια, Τουρκία) με μεγάλη επιρροή στον ιδεολογικό-θρησκευτικό χώρο του Ισλάμ και ιδιαίτερα στον μουσουλμανικό μυστικισμό. Τα σπουδαιότερα έργα του είναι το “Ντιβάν”, συλλογή λυρικών ποιημάτων και το “Μεσνεβί” (δίστιχα) που περιέχει 40.000 δίστιχα σε ηθικά και ασκητικά θέματα, μέσα από μυστικισμό και αλληγορίες. Ίδρυσε το Σουφικό τάγμα των Μεβλεβί. Γεννήθηκε το 1207 μ.Χ., στο Μπαλκ (τότε μέρος του Μεγάλου Χορασάν, στο σημερινό Αφγανιστάν) και πέθανε στο Ικόνιο (σημερινή Κόνια της Τουρκίας) το 1273. Έγραψε τα ποιήματά του στα περσικά και τα έργα του διαβάζονται στο Ιράν και το Αφγανιστάν, όπου μιλιέται η γλώσσα. Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αυτοκρατορία των Σελτζούκων και ιδιαίτερα στο Σουλτανάτο του Ρουμ, δηλαδή το Σουλτανάτο των Σελτζούκων του Ικονίου.

Ο πατέρας του, Μπαχά αλ-Ντιν ήταν φημισμένος λόγιος. Υπό την κηδεμονία του ο Ρουμί έλαβε την πρώτη του μόρφωση από τον Σιέντ Μπουρχάν-αλ-Ντιν. Όταν έγινε 18 ετών, η οικογένεια ξεφεύγοντας από τις επιδρομές των Μογγόλων, μετά από αλλεπάλληλες μεταναστεύσεις εγκαταστάθηκε στο Ικόνιο, και στην ηλικία των 25 ο Ρουμί πήγε στη Δαμασκό για να συμπληρώσει την εκπαίδευσή του.

Στο μυστικισμό τον εισήγαγε ένας περιπλανώμενος δερβίσης, ο Σαμσουντίν από την Ταμπρίζ. Ο Ρουμί είναι ο συγγραφέας ενός εξάτομου διδακτικού έπους, του Μασναβί (Mathnawi) ή “Masnavi-ye Manavi”, που αποκαλείται ενίοτε από ορισμένους λόγιους και “Qur’an-e Farsi”, δηλαδή “Κοράνιο στα περσικά”. Έγραψε επίσης και διαλόγους Φιχί μα Φιχί (Fihi ma Fihi), που γράφτηκαν για να εισάγουν τους μαθητές του στη μεταφυσική. Το συνολικό ποιητικό έργο του άσκησε βαθιά επίδραση σε όλες τις μορφές αισθητικής έκφρασης του ισλαμικού κόσμου και κυριαρχείται από την απόλυτη αγάπη προς τον Θεό. Η διδασκαλία του καλούσε ανθρώπους από οποιαδήποτε πίστη, θεωρώντας ότι ο Θεός Μουσουλμάνων, Χριστιανών και Εβραίων είναι ένας.

Μετά τη συνάντησή του με τον “Σαμς”, εγκατέλειψε τη διδασκαλία και τα κηρύγματα και ενώθηκε με τους αγαπημένους του Θεού. Ο πιστός μαθητής και οπαδός του, Χιουσαμεττίν Τσελεμπί, τον παρακάλεσε να γράψει ένα έργο για να το αφήσει παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές. Ο Ρουμί ανταποκρίθηκε στο αίτημα του Χιουσαμεντίν και του υπαγόρευσε το μνημειώδες έργο του “Μεσνεβί” που είναι ένας ωκεανός μυστικής φιλοσοφίας. Έγραψε το έργο του στην περσική γλώσσα με έναν παιδικό ενθουσιασμό για τη ζωή και τον άνθρωπο, εμπλουτισμένο με ποικίλες γνώσεις του. Ο τρόπος γραφής του είναι πρωτότυπος και μοναδικός, εμπνευσμένος από τον θείο έρωτα. Ο Τζελαλεντίν Μπαλκί είχε λάβει άριστη ισλαμική παιδεία από τον πατέρα του που ήταν σπουδαίος ιεροδιδάσκαλος και είχε τον τίτλο Σουλτάν-αλ-0υλεμά. Χάρη στις γνώσεις του αυτές περιλαμβάνει πολλά εδάφια του Κορανίου, αλλά και χαντίς, στους στίχους του. Γνώριζε επίσης και την ελληνική φιλοσοφία στην οποία αναφέρεται στα έργα του. Λόγω της άριστης παιδείας και φιλομάθειάς του χρησιμοποιεί κάποιες ελληνικές λέξεις στα ποιήματά του. Ο τάφος του Ρουμί στο Ικόνιο. Όταν πέθανε, στις 17 Δεκεμβρίου του 1273, άνθρωποι από πέντε διαφορετικές πίστεις και θρησκείες ακολούθησαν τη νεκρική πομπή του. Η νύχτα της ταφής ονομάστηκε Σεμπούλ Αρούζ (Sebul Arus), δηλαδή Νύχτα της Ένωσης. Από τότε οι Μεβλεβί Ντερβίς κράτησαν αυτή την ημερομηνία ως γιορτή.

Βιβλία στα ελληνικά:

ΜΕΣΝΕΒΙ, εκδόσεις ΣΙΔΕΡΗΣ Ι.

Υπότιτλος – ΜΥΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΟΥ

Περίληψη – Το Μεσνεβί είναι το αριστούργημα του Ρουμί. Αποτελείται από έξι βιβλία που γράφτηκαν σε σαράντα τρία ολόκληρα χρόνια. Δε μπορεί να αναλυθεί σαν ποιητικό έργο λόγω της ειδικής πλοκής των ιδεών, της μορφής, και της παρουσίασης του.

ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΟΥ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥ, εκδόσεις ΑΡΜΟΣ

Περίληψη – Ο Ρουμί και πάλι αναζητά τον έρωτα. Μέσα από ένα χείμαρρο λέξεων, μεταφορών, εικόνων και παρομοιώσεων. Εξουδετερώνοντας τη λογική με το βίωμα, τα αισθήματα με την εμπειρία, το ζητούμενο, που είναι πάντα ο Έρωτας, θριαμβεύει με τη δύναμη της Αγάπης.

Ο ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΣ, εκδόσεις ΑΡΜΟΣ

Περίληψη – Όλη η ποίηση του Ρουμί δεν είναι παρά μια μεταξωτή κλωστή στα χέρια ενός επιδέξιου υφαντή, που με τη δεξιοτεχνία μυστικών διαδικασιών, μετατρέπεται σε περίτεχνο περσικό χαλί. Ζητούμενο πάντα ο Έρωτας. Ο ανεκπλήρωτος ανθρώπινος πόθος, που με κάθε μέσο αγωνίζεται να πραγματοποιηθεί, δεν μπορεί πουθενά αλλού να εκπληρωθεί παρά μόνο στην αγάπη.

ΤΑ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΡΟΥΜΙ, επιμέλεια Deepak Chopra, εκδόσεις: ΑΣΗΜΑΚΗΣ

Περίληψη- Τα ποιήματα αυτά αντανακλούν τη βαθύτερη λαχτάρα της ανθρώπινης ψυχής, στην αναζήτηση του θείου. Δοξολογούν τον έρωτα. Ο κάθε λυρικός στίχος είναι μια επιτακτική έκφραση του πόθου που διαποτίζει τις ανθρώπινες σχέσεις και εμπνέει την εξοικείωση με τον εαυτό, καλλιεργώντας βουβά τον έρωτα για το Αγαπημένο Πρόσωπο. Κι εγώ και ο Fereydoun ελπίζουμε ότι τα ποιήματα αυτά θα μας δώσουν μια ιδέα από τον υπέροχο κόσμο της αγάπης που εμείς βιώσαμε, στην προσπάθειά μας να μεταφέρουμε στην αγγλική γλώσσα τα όνειρα, τις λαχτάρες, τις ελπίδες και τα συναισθήματα ενός ανθρώπου που εξακολουθεί να μας καταπλήσσει, να μας μαγεύει και να μας διδάσκει ακόμη και σήμερα – εφτακόσια ολόκληρα χρόνια αφότου περπάτησε σε αυτή τη γη.

(ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ)

ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο «Ο Αγαπημένος»

Όταν χορεύεις ε σ ύ

χορεύει ολόκληρο το σύμπαν.

Τι θαύμα!

Από τότε που το είδα

δεν μπορώ να δω τίποτ΄ άλλο.

Λένε πως είναι νύχτα,

μα εγώ δεν ξέρω τίποτα

για μέρα και για νύχτα.

Μόνο το πρόσωπο Εκείνου βλέπω

που δίνει φως στον ουρανό.

Ω νύχτα, είσαι κατάμαυρη

γιατί δεν Τον γνωρίζεις.

Ω μέρα, μάθε απ’ Αυτόν

το φως σου τι σημαίνει.

ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο «Στον κήπο του Αγαπημένου»

Η Ένωση είναι ένας μανιασμένος ποταμός

Που χύνεται κατ’ ευθείαν στη θάλασσα

Απόψε η Σελήνη δίνει φιλιά στα αστέρια…

Ό,τι αγγίζω ό,τι βλέπω

Γίνεται φωτιά της αγάπης-

Αγαπημένε μου, αυτό γίνε για μένα.

Όλη τη νύχτα χόρευα γύρω απ΄το σπίτι

Του Αγαπημένου μου

Το πρωί εκείνος βγήκε έξω

Και μου πρόσφερε να πιω κρασί

Δεν είχα κύπελλο-

«Να το άδειο μου κρανίο», του είπα.

«Ρίξε μέσα το κρασί σου».

Χτύπησα την πόρτα

Εκείνου που αγκαλιάζει την αγάπη.

Άνοιξε, με είδε να στέκω εκεί

Κι άρχισε να γελάει.

Με τράβηξε μέσα.-

Έλιωσα όπως η ζάχαρη, στην αγκαλιά εκείνου του Εραστή

Εκείνου του Μάγου του Κόσμου.

(Τζελαλαντίν Ρουμί, Στον κήπο του Αγαπημένου, εκδ. Αρμός)

ενδεικτικά αποσπάσματα:  από «Τα Ερωτικά ποιήματα» του Ρουμί

Θ ά ν α τ ο ς   μ ε ς   σ τ η ν   Α γ ά π η

Να πεθάνεις! Να πεθάνεις!

Να πεθάνεις μες στην αγάπη!

Αν πεθάνεις μες στην αγάπη

η  ψυχή σου θα αναγεννηθεί.

Μη μένεις κοντά σε θλιμμένο άνθρωπο.

Στάσου κοντά σ’ αυτούς που έχουν χάρη

και μεγάλη καρδιά.

Όταν μπαίνεις σ’ έναν όμορφο κήπο

μην χάνεις τον καιρό σου με τ’ αγριόχορτα.

Μείνε κοντά στο γιασεμί και στον νάρκισσο.

Πέθανε!  Πέθανε!

Μη φοβάσαι το θάνατο

αυτών που γνωρίζεις.

Αν πεθάνεις στο πρόσκαιρο

θα ζήσεις στο άχρονο.

Πέθανε!  Πέθανε!

Σπάσε τις αλυσίδες

που σε κρατούν δέσμιο

στον κόσμο της εξάρτησης.

Πέθανε! Πέθανε!

Αποχαιρέτα τον θνητό σου εαυτό

για να γίνεις αιώνιος.

Πέθανε!  Πέθανε!

Βγες απ’ αυτό το σύννεφο.

Αν ξεγλιστρήσεις από το σύννεφο

θα γίνεις η λαμπρή σελήνη.

Πέθανε! Πέθανε!

Άφησε πίσω σου τη βοή και την αντάρα

των εγκόσμιων υποθέσεων.

Μες στη σιγή της αγάπης

θα ανακαλύψεις τη σπίθα της ζωής.

Απόδοση   Τ ό ν ι α   Κ ο β α λ έ ν κ ο

[Από τα  Ερωτικά ποιήματα του Ρουμί, επιμέλεια Deepark Chopra, εκδόσεις  Π. Ασημάκης, 2000.]

Τραγούδι των Deepak Chopra M.D./ Demi Moore- σε ποίηση: Jalaludin Rumi

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s